Hét kennis- & expertisecentrum voor vrouwenzorg
Loosdrechtse Bos 15
1213 RH Hilversum
Neem contact op
Coming soon
Ma -Vr: 8.00 - 20.00
Za: 9.00 - 16.00

Schaamlipkanker

Schaamlipkanker (ook wel vulvakanker of vaginakanker genoemd) is kanker van de schaamlippen. Een tumor kan zowel in de binnenste als in buitenste schaamlippen ontstaan. Schaamlipkanker heet ook wel vulvakanker of vaginakanker omdat het ook uit andere delen van de uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen (= de vulva) kan ontstaan, zoals de clitoris, de overgang van schaamlippen naar de vagina of de overgang van schaamlippen naar de anus.

Er zijn verschillende soorten schaamlipkanker. Er zijn namelijk verschillende typen weefselcellen waaruit de tumor kan groeien. Meestal ontstaat schaamlipkanker in de huidcellen van de schaamlippen. Dit heet plaveiselcelcarcinoom. Deze informatie gaat alleen over het plaveiselcelcarcinoom, omdat deze soort schaamlipkanker het meeste voorkomt.

Schaamlipkanker is een zeldzame vorm van kanker. Per jaar krijgen zo’n 350 vrouwen deze diagnose. De meeste vrouwen zijn ouder dan 70 jaar als de diagnose vulvakanker wordt gesteld.

Symptomen schaamlipkanker

Schaamlipkanker is zichtbaar en voelbaar aan de buitenkant van de vrouwelijke geslachtsorganen. Toch wordt de tumor niet altijd in een vroeg stadium ontdekt.
Vrouwen stellen het bezoek aan de huisarts of gynaecoloog helaas vaak uit. Soms schamen ze zich over de plaats van de symptomen of ze vinden de klachten niet meteen ernstig. Echter, onze vrouwelijke gynaecologen zijn je er graag mee van dient en helpen je op persoonlijke en discrete wijze.

Symptomen van schaamlipkanker kunnen zijn:

  • Aanhoudende pijn/branderig gevoel in de vulvastreek of aan schaamlippen.
  • Jeukklachten.
  • Pijn of een branderig gevoel bij het plassen.
  • Bloederige afscheiding.

Soms heb je deze klachten niet en wordt de ziekte ontdekt door een:

  • Voelbare zwelling.
  • Pukkeltje of bobbeltje.
  • Oppervlakkige verdikking.
  • Wondje in de vulvastreek.

Gaan één of meer van deze klachten niet na 2 weken over? Ga dan naar jouw huisarts of gynaecoloog. Doe dit ook als de symptomen overgaan, maar regelmatig terugkomen.

Risicofactoren schaamlipkanker

Er zijn twee belangrijke risicofactoren voor het ontstaan van schaamlipkanker. Dit zijn:

  • Lichen Sclerosus van de Vulva (LSV): een goedaardige aandoening waarbij de huid van de schaamlippen dunner of juist dikker wordt. Ook kan de huid lichter van kleur worden. Jeuk staat op de voorgrond bij deze huidaandoening.
  • Hooggradige dysplasie van de plaveiselcellen / High-grade Squamous Intraepithelial Lesion (HSIL): door een infectie met het Humaan papillomavirus (HPV) kunnen goedaardige afwijkende cellen in de schaamlippen ontstaan.
    Symptomen van HSIL zijn: wratten, donkere verkleuringen en verdikkingen in de schaamlippen. HSIL is een voorstadium van schaamlipkanker.
Voorstadium schaamlipkanker

Vrouwen met LSV hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van schaamlipkanker (circa 5%). HSIL wordt beschouwd als een voorstadium van schaamlipkanker. Een voorstadium is een goedaardige afwijking die nog geen kanker is, maar dat wel kan worden.

Mogelijke symptomen van een voorstadium zijn:

  • Jeuk
  • Pijn
  • Branderig gevoel
  • Een wondje
  • Verkleuring van de huid.

Veel vrouwen hebben wel eens last van deze klachten. Meestal verdwijnen ze vanzelf. Houdt je langer dan 2 weken last van deze klachten, ga dan naar jouw huisarts. De huisarts kan je vervolgens doorverwijzen naar een kundige vrouwelijke gynaecoloog bij SHE. Health Clinics.

Onderzoek en diagnose

Bij de huisarts

Bij een vermoeden van schaamlipkanker krijg je eerst een lichamelijk onderzoek van de huisarts. Denkt jouw huisarts dat je misschien schaamlipkanker hebt, dan verwijst hij/zij jou door naar een gynaecoloog. Vervolgens kun je een afspraak met een vrouwelijke gynaecoloog bij SHE. Health Clinics maken.

Bij de SHE. Health Clinics gynaecoloog

In onze vrouwenkliniek krijg je de volgende onderzoeken:

  • Online vragenlijst (vooraf).
  • Lichamelijk onderzoek.
  • Biopsie (zo nodig).
  • Bloed- en urineonderzoek (soms).

Bij het lichamelijk onderzoek onderzoekt de vrouwelijke gynaecoloog de hele vulva zorgvuldig op afwijkingen. Meestal kijkt zij ook met een spreider (speculum) in de vagina naar de baarmoedermond. Zo nodig wordt er een uitstrijkje gemaakt.
Soms is een biopsie nodig. De gynaecoloog haalt onder plaatselijke verdoving een stukje weefsel weg. Dit heet een biopt. Een patholoog onderzoekt het biopt vervolgens onder de microscoop.

Blijkt uit deze onderzoeken dat je schaamlipkanker hebt? Dan is verder onderzoek nodig om te weten hoe ver de tumor zich heeft uitgebreid en of er uitzaaiingen zijn. Je krijgt daarom de volgende vervolgonderzoeken:

  • Bloedonderzoek
  • Beeldvormend onderzoek:

Als uit bovenstaande onderzoeken blijkt dat er uitzaaiingen zijn, dan kan extra beeldvormend onderzoek nodig zijn. Zoals:

  • CT-scan
  • MRI-scan
  • PET-CT-scan
  • Endoscopie.
Stadiumindeling schaamlipkanker

Schaamlipkanker wordt ingedeeld in 4 stadia:

  • Stadium I: de tumor groeit alleen in de vulva of perineum (het gebied tussen de vagina en anus). Er zijn geen uitzaaiingen in de lymfeklieren of in de liezen.
  • Stadium II: de tumor is doorgegroeid in het onderste deel van de plasbuis, de vagina of de anus. Er zijn geen lymfeklieruitzaaiingen in de liezen.
  • Stadium III: hetzelfde als stadium I of II, maar nu zijn er ook lymfeklieruitzaaiingen in één of beide liezen.
  • Stadium IV: de tumor is doorgegroeid in het bovenste deel van de plasbuis, de blaas, het schaambeen of de endeldarm (het laatste deel van de dikke darm). En/of er zijn uitzaaiingen in de lymfeklieren van het bekken en/of uitzaaiingen in andere delen van het lichaam.

Artsen spreken bij stadium I en II over een vroeg stadium schaamlipkanker. En bij stadium III en IV over een gevorderd stadium. Met deze stadiumindeling schat de arts de vooruitzichten in en bepaalt de arts de juiste behandeling(en).

Uitzaaiingen schaamlipkanker

Een tumor in de schaamlippen kan uitzaaiingen geven naar de lymfklieren in de liezen. Dit wordt bij 20-30% van de patiënten met schaamlipkanker gezien. Ook kan de tumor doorgroeien naar de vagina, de urinebuis of de anus. In een gevorderd stadium kan schaamlipkanker uitzaaien naar andere lymfeklieren in het bekken of in de buik en via de bloedbaan naar andere organen, zoals de longen of lever. De kans op deze uitzaaiingen op afstand is klein.

Behandeling schaamlipkanker

Is de diagnose schaamlipkanker gesteld? Dan kun je de volgende behandelingen krijgen:

  • Operatie
  • Bestraling
  • Chemotherapie
  • Chemoradiatie
  • Een combinatie van bovenstaande behandelingen.

Nederland heeft een aantal erkende gynaecologisch-oncologische centra waar je met behulp van SHE. Health Clinics terecht kunt voor de behandeling van schaamlipkanker. Jouw behandelend arts bespreekt jouw dossier met een team van gespecialiseerde artsen en verpleegkundigen. Dit heet een multidisciplinair overleg (MDO). De specialisten maken samen een persoonlijk behandelplan voor jou. Zij gebruiken hiervoor landelijke richtlijnen. Soms krijg je een combinatie van bovengenoemde behandelingen. Een behandelplan is dus maatwerk. Laat je daarom goed informeren over de behandelmogelijkheden, zodat je samen met jouw behandelteam een weloverwogen besluit kunt nemen.
Naast deze therapieën kun je soms deelnemen aan behandelingen in onderzoekverband (trials).

Operatie

De eerste behandeling bij schaamlipkanker is vaak een operatie. Het doel van de operatie is om (snelle) genezing te bereiken en het risico op uitzaaiing te beperken. De oncologische gynaecoloog verwijdert de tumor op de vulva ruim. Hiervoor is het soms nodig om (delen van) de schaamlippen en/of de clitoris en/of een deel van de plasbuis te verwijderen.
Soms wordt een stuk weefsel van de bil op de plek van de verwijderde schaamlippen geplaatst voor betere wondgenezing of een beter cosmetisch resultaat.

Vaak zal de arts ook de lymfeklieren in de liezen verwijderen. Schaamlipkanker zaait namelijk vaak als eerste naar de liezen uit. Een deel van de patiënten komt in aanmerking voor een schildwachtklierprocedure waarmee de lymfeklieren extra onderzocht worden op mogelijke uitzaaiingen. De schildwachtklier is de eerste lymfeklier in de liezen waarin uitzaaiingen vanaf de schaamlippen terecht kunnen komen.

Een patholoog onderzoekt of er kankercellen zitten in het weggenomen weefsel. Als dat het geval is, is meestal een tweede operatie nodig. Wanneer de schilwachtklier een uitzaaiing laat zien, betekent dit dat alsnog alle lymfeklieren uit de liezen worden verwijderd. Wanneer de schildwachtklier geen uitzaaiingen laat zien, is het niet nodig alle lymfeklieren uit de liezen te verwijderen.

Bestraling

Bestraling wordt bij schaamlipkanker toegepast als genezende behandeling of palliatief. Een palliatieve behandeling is bedoeld om de ziekte te remmen en/of klachten te verminderen.
Als de schaamliptumor is ingegroeid in de anus of plasbuis, zou een hele uitgebreide operatie nodig zijn om de tumor volledig te kunnen verwijderen. Een alternatief is dan bestraling. Ook kun je bestraling voorafgaand aan de operatie krijgen. Het doel is om de tumor te verkleinen, zodat de operatie minder ingrijpend hoeft te zijn. Bestraling kan ook na de operatie worden gegeven, om de kans op terugkeren van de ziekte te verkleinen.
Hoe vaak je bestraling krijgt en welk gebied precies wordt bestraald, verschilt per persoon en hangt onder meer af van de uitslagen van het weefselonderzoek.
Bestraling bij schaamlipkanker kan de volgende bijwerkingen geven: huidklachten van de schaamlippen, liezen en bilnaad, diarree, blaasontsteking en vermoeidheid. Bestraling kan worden gecombineerd met chemotherapie om het effect van de bestraling te versterken, dit heet chemoradiatie.

Chemotherapie en chemoradiatie

Als je chemotherapie zonder bestraling krijgt, is dat een palliatieve behandeling. Een palliatieve behandeling is bedoeld om de ziekte te remmen en/of klachten te verminderen.
Chemotherapie kan de volgende bijwerkingen geven: haaruitval, misselijkheid en overgeven, darmklachten, verhoogd risico op infecties en bloedingen en vermoeidheid.
Vaak krijg je bij schaamlipkanker chemotherapie in combinatie met bestraling. De chemotherapie versterkt het effect van de bestraling. Dit heet chemoradiatie. Deze behandeling is in opzet genezend.
Doordat je bij chemoradiatie twee verschillende behandelingen tegelijk krijgt, kunnen de bijwerkingen heviger zijn.

Nazorg en controle

Na de behandeling van schaamlipkanker blijft je onder controle bij jouw gynaecoloog bij SHE. Health Clinics. Zij onderzoekt of de ziekte terugkomt. Ook kun je zelf de vulva af en toe met een spiegeltje bekijken. Of je kunt zo mogelijk jouw partner vragen dat te doen. Onze gynaecoloog geeft je hierover vooraf uitleg.

Afhankelijk van de andere behandelingen die je hebt gehad (bestraling, chemotherapie of hormoontherapie), kan het ook zijn dat de controles om-en-om met de radiotherapeut zullen plaatsvinden.

Het controleschema is als volgt:

  • De eerste 2 jaar: elke 3 maanden
  • 3e en 4 jaar: halfjaarlijks
  • Vervolgens: jaarlijkse controle, in principe levenslang.

Heb je een voorstadium van schaamlipkanker? Dan blijf je lang onder controle bij een gynaecoloog. Soms zelfs je hele leven.

Gevolgen

Kanker en de behandeling ervan hebben vaak een grote invloed op het dagelijks leven. Sommige gevolgen hebben met de ziekte zelf te maken. Andere met de behandeling. Ook jouw leeftijd, leefstijl, voeding en lichamelijke conditie spelen een rol.
Gevolgen waar veel mensen met kanker mee te maken krijgen: vermoeidheid, geheugenverlies en concentratieproblemen, veranderingen in uw uiterlijk, angst voor terugkeer van de ziekte en somberheid.

Ook kan schaamlipkanker de volgende specifieke gevolgen hebben:

Lymfoedeem

Zijn er tijdens de operatie lymfeklieren uit de liezen verwijderd? Dan kun je last krijgen van lymfoedeem in de benen. Dit is een opeenhoping van lymfevocht. Je hebt dan meestal een zwaar, vermoeid, strak of pijnlijk gevoel in je benen. Later krijg je last van een zwelling van het been. Het risico op lymfoedeem wordt groter als na de operatie ook jouw liezen nog zijn bestraald.
Door middel van oedeemtherapie kan de zwelling van de benen worden beperkt en kunnen de klachten worden verminderd. Jouw gynaecoloog bij SHE. Health Clinics of de huisarts kan je voor oedeemtherapie verwijzen naar een oedeemtherapeut.

Seksualiteit

Door de ziekte en behandeling kan jouw beleving van seksualiteit veranderd zijn. Jouw lichaam kan veranderd zijn. Jouw vagina-ingang is nauw of stug geworden: dit kan geslachtsgemeenschap moeilijker of soms onmogelijk maken. Het gebied rond de vagina kan lang minder gevoelig zijn. Dit komt door de beschadiging van gevoelszenuwen in de huid. Door bestraling wordt de vagina minder vochtig als je opgewonden bent. Daardoor kan geslachtsgemeenschap soms pijnlijk zijn. Soms is de clitoris verwijderd. Je kunt dan veelal geen orgasme meer krijgen. Sommige vrouwen kunnen echter na een tijd toch weer klaarkomen.
Seksuele problemen door de behandeling kunnen ook psychisch zijn. Jouw beleving van seksualiteit en uw gevoel van vrouw-zijn kan door de behandeling veranderd zijn. De ene vrouw ervaart dat sterker dan de andere.
Na de behandeling krijgt je meestal het advies om te wachten met geslachtsgemeenschap tot na de eerste poliklinische controle (ongeveer 6 weken). In medisch opzicht zijn er echter geen bezwaren tegen seksuele opwinding, masturberen of het krijgen van een orgasme (klaarkomen). Voorop staat dat je voor jezelf moet bepalen wanneer je weer aan vrijen toe bent en op welke wijze je dat graag wil. Het is belangrijk om dit met jouw partner te bespreken. Bespreek seksuele klachten met jouw gynaecoloog bij SHE. Health Clinics en vraag eventueel een verwijzing naar een vrouwelijke seksuoloog en/of psycholoog bij SHE. Health Clinics.

Urineverlies

Sommige vrouwen hebben na de operatie moeite met het ophouden van urine (incontinentie) of juist moeite met uitplassen. Ook komen blaasontstekingen vaker voor. Mocht je van urine en/of blaasklachten last van hebben, dan kun je met een doorverwijzing van jouw gynaecoloog of huisarts een afspraak maken met een vrouwelijke uroloog bij SHE. Health Clinics.

Kankerrevalidatie en nazorg programma’s

Naast onderzoek en behandelingen, bieden wij je bij SHE. Health Clinics  diverse programma’s die gericht zijn op een goede revalidatie en nazorg. Deze programma’s worden op ieder individu afgestemd en bevatten meestal de volgende zorg elementen:

  • Gynaecologische controles
  • Leefstijl coaching
  • Beweging & fitness
  • Psychologie
  • Acupunctuur
  • Massage
  • Yoga en/of meditatie
  • Dietiek en voedingsadvies
  • Look good, feel beter: voor vrouwen met haaruitval of kaalheid.
Meer weten of een afspraak maken?

Neem telefonisch contact met ons op via 085-2019275 of via ons contactformulier.

Aanvullende info

Meer informatie over alle vormen van gynaecologische kanker is te vinden op de website van de patiëntenvereniging Olijf en op www.kanker.nl (een initiatief van KWF Kankerbestrijding, Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) en de Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten (NFK).

Geen wachttijden bij SHE. Health Clinics

Bij SHE. Health Clinics hebben we geen wachttijden, dus kun je bij ons snel geholpen worden.

Vergoeding door verzekering

De gynaecologische onderzoeken en-behandelingen bij SHE. Health Clinics vallen onder de basisverzekering. Dit betekent dat gynaecologie door jouw zorgverzekeraar wordt vergoed als je een verwijzing van jouw (huis)arts hebt. Houd wel rekening met je eigen risico.

SHE. Health Clinics: alle medische- en paramedische vrouwenzorg op één locatie

Door onze ervaring in het leveren van efficiënte vrouwenzorg, hanteren wij beperkte diagnostiek in korte tijd en een gering aantal polikliniek bezoeken; oftewel een korte en efficiënte zorgcyclus waarbij de vrouwelijke patiënt centraal staat. Vanwege onze onafhankelijkheid en snel diagnostiek, kunnen onnodige opnames en verdere klinische behandelingen worden voorkomen.
Om nog meer reductie in zorgkosten te bereiken hanteren wij een combinatie van multidisciplinaire zorg en complementaire zorg. Dat resulteert in de beste zorg voor vrouwen met een kortere zorgcyclus, waardoor tijd en kosten worden bespaart voor de patiënt, doorverwijzende arts en de zorgverzekeraar.

Meer weten over ons brede zorgaanbod voor vrouwen of wil je weten wat wij voor je kunnen betekenen? SHE. Health Clinics helpt je graag verder! Wij zijn een zelfstandig behandelcentrum (ZBC) in Zeist voor onder andere: preventie, leefstijl, preventief medisch onderzoek, gynaecologie, seksuologie, urologie, overgangsklachten, menopauze, hormoonpoli, borstonderzoek, dermatologie, cardiologie, chirurgie, neurologie, psychologie, radiologie, interne geneeskunde, pijnklachten, stress, burn-out, slaapproblemen, vermoeidheid, overgewicht, revalidatie en cosmetiek. Je kunt ons bereiken op 085-2019275 of gebruik maken van ons contactformulier.

Neem contact met mij op